Η έκθεση Μάσκες.Από τη Συλλογή του Γιώργου Μελίκη

Πριν από 2 εβδομάδες πήγα στην έκθεση Μάσκες από τη Συλλογή του Γιώργου Μελίκη στο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του ΜΙΕΤ, στη Βίλα Καπαντζή, ένα κτίριο εξαιρετικής αρχιτεκτονικής και με μεγάλη αναφορά στη νεότερη ιστορία της πόλης. Ήταν από τα λίγα πράγματα που ευχαριστήθηκα την περίοδο των αποκριών, μιας και δεν μασκαρεύτηκα παρόλο που αρέσει το κλίμα και τα καρναβάλια γενικά και ο καιρός δεν μας έκανε τη χάρη την Καθαρά Δευτέρα.

ΜΙΕΤ_Βίλα Καπαντζή

Το κτίριο και ο κήπος του Πολιτιστικού Κέντρου του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη. Η γνωστή Βίλα Καπαντζή.

Στην έκθεση παρουσιάζονται παραπάνω από 70 μάσκες που χρησιμοποιούνται σε μαγικοθρησκευτικές τελετές και λαϊκά δρώμενα που επιτελούνται την περίοδο του Δωδεκαήμερου και τις Απόκριες σε διάφορες περιοχές στην Ελλάδα.

Γενίτσαρος και Μπούλα_Μάσκες_Συλλογή Γιώργου Μελίκη

Γενίτσαρος και Μπούλα. Έθιμο από τη Νάουσα που γιορτάζεται την Κυριακή της Αποκριάς.

Κάποιες είναι γνωστές, όπως οι μάσκες από το έθιμο Γενίτσαροι και Μπούλες στη Νάουσα,

Μεριό_Κουδουνοφόροι Σοχού.

Μεριό. Οι γνωστοί κουδουνοφόροι του Σοχού που τα τελευταία χρόνια έρχονται και στη Θεσσαλονίκη

ή οι  Κουδουνοφόροι του Σοχού.

Ο Γιώργος Μελίκης διαχωρίζει ξεκάθαρα τη χρήση τους από τα καρναβάλια και στον κατάλογο της έκθεσης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Τα σημαντικότερα σήμερα ελληνικά λαϊκά δρώμενα τελούνται σε δύο χρονικές περιόδους. Η μία και κορυφαία είναι αυτή του Δωδεκαήμερου και ή άλλη -απωθημένη μάλλον από την εκκλησία-τελείται την την περίοδο της Αποκριάς. Σε καμιά περίπτωση ούτε του Δωδεκαήμερου αλλά ούτε και της Απόκριάς, οι μεταμφιέσεις και ειδικότερα οι προσωπίδες, οι μάσκες, δεν είναι καρναβαλίστικες, είναι καθαρά τελετουργικές με όλη τη σημασία του όρου.»

Διάφορες μάσκες από τη Συλλογή του Γιώργου Μελίκη

Κάθε μάσκα επιτελεί το δικό της ρόλο. Μόνη της ή μέσα σε ομάδα ενός περιφερόμενου θίασου.

Οι μάσκες είναι χειροποίητες και φτιαγμένες από φθηνά και προσιτά υλικά όπως χαρτί, ύφασμα, δέρματα, δόντια, κέρατα και τρίχες ζώων, ενώ έχουν διακοσμηθεί και με καρπούς , κορδέλες, σιρίτια, χάντρες και κλωστές. Ακόμη και ποπ κορν είχε μια πάνω της. Εντυπωσιάστηκα από την ευρηματικότητα και τη φαντασία των κατασκευαστών ως προς τη χρήση των υλικών και εγώ τους κατέταξα αυτομάτως σε σπουδαίους crafters!

Κάποιες είναι λίγο τρομαχτικές είναι η αλήθεια, όπως ο Τζαμάλαρος, που δεσπόζει στην είσοδο της έκθεσης.

Τζαμάλαρος_Μάσκες_Συλλογή Γιώργου Μελίκη

Ο επιβλητικός Τζαμάλαρος. Έθιμο του Δωδεκαημέρου.

Πρωτόγονες.

Μάσκες_Συλλογή Γιώργου Μελίκη

Τα Σάγια, έθιμο των Θεοφανίων και τα Μπαμπούγερα από την Καλή Βρύση Δράμας.

Παγανιστικές.

Σιβιανή_Μάσκες_Συλλογή Γιώργου Μελίκη

Η Σιβιανή από την Σίβα Κρήτης. Κατασκευασμένη από τη ρίζα του φυτού αγαύη.

Και έτσι όπως δέσποζαν κάποιες μέσα στο χώρο, μου θύμισαν  τοτέμ.

Μπαμπούγερα_Μάσκες_Συλλογή Γιώργου Μελίκη

Μπαμπούγερα από το Βαμβακόφυτο Σερρών. Θα χρησιμοποιηθεί μόνο για μια φορά!

Μερικές επιτελούν ρόλο μοναδικό, αλλά οι περισσότερες ανήκουν σε μια ομάδα, ένα θίασο περιφερόμενο και αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους. Οι Μωμόγεροι είναι μια τέτοια ομάδα.

Μωμόγεροι_Μάσκες Συλλογής Γιώργου Μελίκη

Οι μωμόγεροι. Ο Κατσαμάνης, η Νύφη, ο Μωμόγερος και ο Διάβολος. Ο καθείς στο πόστο του και στο ρόλο του.

Οι μάσκες αποτελούν  κατά τα λεγόμενα του συλλέκτη το τελετουργικό μέσο και εργαλείο που θα μας οδηγήσει στη μετάβαση χρονική ή μεταφυσική. Αποτελεί το διαβατήριο ανάμεσα στην κανονική ύπαρξη και την τελετουργική ύπαρξη.

Ξενάγηση ΓΙώργου Μελίκη στην έκθεση Μάσκες

Ο Γιώργος Μελίκης ξεναγεί και εξηγεί τα έθιμα και πως χρησιμοποιούνται οι μάσκες σε αυτά.

Είχαμε την τύχη να πετύχουμε το Γιώργο Μελίκη σε ξενάγηση στην έκθεση και να μας εξηγεί κάποια πράγματα για τις μάσκες και για τα δρώμενα που χρησιμοποιούνται.  Πρόκειται για μια πολύπλευρη προσωπικότητα που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη, έρευνα και καταγραφή της παραδοσιακής μουσικής και των λαϊκών παραδόσεων. Παρουσίαζε επί σειρά ετών την εκπομπή  «Ο τόπος και το τραγούδι του» στην ΕΡΤ3 και δημιούργησε στον τόπο καταγωγής του, τη Μελίκη Ημαθίας το «Εθνογραφικό Κέντρο Γιώργης Μελίκης – Κέντρο Έρευνας Μάσκας».   Ο ίδιος δηλώνει απλός εραστής και ερασιτέχνης της παράδοσης, αλλά ακαδημαϊκοί, λαογράφοι, αρχαιολόγοι και μουσικοί εκθειάζουν την μεγάλη προσφορά του στην συστηματική, επίμονη, μακροχρόνια και με αγάπη καταγραφή του υλικού και άυλου λαϊκού πολιτισμού μας.

Μπήκαμε στο κλίμα της έκθεσης και μασκαρευτήκαμε πρόχειρα για λίγο και εμείς. Αν ακούγαμε και  λίγο πίπιζα και νταούλι  θα βοηθούσε στη μέθεξη.

Έκθεση Μάσκες από τη συλλογή Γιώργου Μελίκη

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Απριλίου και η είσοδος είναι ελεύθερη. Σπεύσατε να τη δείτε!

Advertisements

2 thoughts on “Η έκθεση Μάσκες.Από τη Συλλογή του Γιώργου Μελίκη

  1. αν και τρομαχτικές…έχουν κάτι που σε μαγνητίζει.Πολύ μεστή η παρουσίαση της έκθεσης Κατερίνα…ότι πρέπει ειδικά για εμάς που δεν είμαστε Θεσσαλονίκη και έστι δεν μπορούμε να την επισκεφτούμε….

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s